Szczelność wewnętrzna rekuperatora: parametr, o którym się milczy

To parametr, o którym w polskich zestawieniach rekuperatorów mówi się najrzadziej, a który decyduje o tym, czy odzysk ciepła w ogóle ma sens. Szczelność wewnętrzna opisuje, jaka część powietrza wywiewanego przecieka wewnątrz urządzenia z powrotem do strumienia nawiewanego, zamiast wyjść wyrzutnią na zewnątrz.

Co się dzieje w nieszczelnym urządzeniu

W rekuperatorze biegną obok siebie dwa strumienie: świeże powietrze z czerpni i zużyte z pomieszczeń. Wymiennik ma je rozdzielać tak, żeby przechodziło między nimi ciepło, ale nie powietrze. Jeżeli obudowa, uszczelnienia albo sam wymiennik przepuszczają, część powietrza z łazienki i kuchni zawraca i wraca do sypialni.

Skutek jest podwójny i oba są niewidoczne dla użytkownika. Po pierwsze, do pokoi trafia powietrze, które miało budynek opuścić, razem z wilgocią, dwutlenkiem węgla i zapachami. Po drugie, zmierzona sprawność rośnie sztucznie, bo urządzenie odzyskuje ciepło z powietrza, które krąży w kółko. Czujnik na nawiewie pokazuje wysoką temperaturę, wzór na sprawność temperaturową daje piękny wynik, a instalacja nie robi tego, po co powstała.

Dlaczego to podważa porównywanie sprawności

Sprawność temperaturową liczy się z trzech temperatur: czerpni, wywiewu i nawiewu. Wzór nie odróżnia ciepła przeniesionego przez ścianki wymiennika od ciepła przyniesionego przez przeciekające powietrze. Urządzenie nieszczelne wygląda w tym rachunku lepiej niż szczelne, choć wentyluje gorzej.

Dlatego zestawienie dwóch kart katalogowych, w którym jedna deklaruje 90, a druga 93 procent, nie mówi jeszcze nic, dopóki nie wiadomo, jaka jest szczelność obu konstrukcji. Rozpisaliśmy to szerzej w tekście o sprawności rekuperatora.

Skąd biorą się przecieki

• Konstrukcja obudowy. Miejsca, w których stykają się komory nawiewu i wywiewu, wymagają uszczelnienia, a nie tylko skręcenia blach.
• Osadzenie wymiennika. Wymiennik wyjmowany do czyszczenia musi po włożeniu wracać na to samo uszczelnienie. Zużyte uszczelki po kilku sezonach przestają domykać.
• Wymiennik obrotowy. Zasada działania zakłada, że rotor przenosi między strumieniami ciepło i wilgoć, więc pewne mieszanie jest w tej konstrukcji wpisane i nie da się go całkowicie wyeliminować, można je tylko ograniczyć komorą płuczącą.
• Różnica ciśnień w urządzeniu. Niezbilansowane strumienie podnoszą różnicę ciśnień między komorami i zwiększają przeciek przez każdą istniejącą nieszczelność.

Jak to sprawdzić przed zakupem

W danych technicznych szuka się pozycji opisującej wewnętrzny przeciek albo recyrkulację wewnętrzną, podawanej w procentach strumienia. Im niższa wartość, tym lepiej. W podejściu skandynawskim ten parametr traktuje się jako podstawowy i podaje wprost, obok sprawności i poboru mocy.

Praktyczna zasada: jeżeli producent podaje szczelność wewnętrzną, zwykle znaczy to, że ma się czym pochwalić. Jeżeli tej pozycji nie ma wcale, warto o nią zapytać, zanim porówna się deklarowane sprawności. Brak odpowiedzi też jest odpowiedzią.

Co z tym zrobić w istniejącej instalacji

Przecieku wewnątrz urządzenia nie naprawi się przez ustawienia, ale dwie rzeczy leżą po stronie użytkownika i montażu. Pierwsza to zbilansowanie strumieni, bo równe ciśnienia w komorach ograniczają przeciek. Druga to stan uszczelek przy wymienniku, sprawdzany przy każdym czyszczeniu, razem z wymianą filtrów.

Jeżeli w domu utrzymuje się zapach z kuchni w sypialniach albo wilgotność nie spada mimo poprawnie ustawionych strumieni, warto sprawdzić właśnie to, zanim zacznie się podnosić bieg wentylatora.

Pozostałe kryteria wyboru jednostki zebraliśmy w poradniku jak wybrać rekuperator, a sposób liczenia wymaganego strumienia w tekście o doborze rekuperatora. Jednostki znajdziesz w kategorii rekuperatory.