Dobór rekuperatora: ile m³/h naprawdę potrzeba

Najczęstszy błąd przy doborze rekuperatora zaczyna się od pytania „ile metrów ma dom”. Metry kwadratowe nie są jednostką przepływu i nie da się ich przeliczyć na metry sześcienne na godzinę. Dwa domy o tej samej powierzchni, z których jeden ma salon o wysokości czterech metrów z antresolą, a drugi płaski strop na wysokości 2,5 metra, potrzebują wyraźnie różnych strumieni. Liczy się kubatura, krotność wymian, liczba domowników i wymagania dla pomieszczeń mokrych.

Metoda pierwsza: kubatura i krotność wymian

Sumuje się kubaturę pomieszczeń objętych wentylacją i mnoży przez wymaganą krotność wymian powietrza. Dla budynków mieszkalnych przyjmuje się zwykle od 0,5 do 0,8 wymiany na godzinę, przy czym wyższe wartości dotyczą domów gęściej zamieszkanych.

Przykład dla domu o powierzchni 150 m² i wysokości 2,6 metra: kubatura wynosi 390 m³, przy krotności 0,5 daje to 195 m³/h, przy 0,6 już 234 m³/h. Sama zmiana założenia o jedną dziesiątą przesuwa wynik o czterdzieści metrów sześciennych na godzinę, dlatego założenie trzeba zapisać, a nie przyjąć w pamięci.

Metoda druga: suma strumieni wywiewu z przepisów

Norma PN-83/B-03430 ze zmianą Az3, przywołana w Warunkach Technicznych, narzuca minimalne strumienie wywiewu dla konkretnych pomieszczeń:

• kuchnia z kuchenką gazową: 70 m³/h,
• kuchnia elektryczna z oknem: od 30 do 50 m³/h zależnie od liczby osób,
• wnęka kuchenna bez okna: 50 m³/h,
• łazienka, z WC lub bez: 50 m³/h,
• oddzielne WC: 30 m³/h,
• pomieszczenie bez okna, garderoba, składzik: 15 m³/h.

Przykład dla tego samego domu: kuchnia gazowa 70, dwie łazienki po 50, oddzielne WC 30, garderoba 15. Razem 215 m³/h. To jest wartość, poniżej której nie wolno zejść, niezależnie od tego, co wyszło z kubatury.

Którą wartość wziąć

Zawsze większą z dwóch. W przykładzie powyżej kubatura dała 195 m³/h, a przepisy 215 m³/h, więc wartością projektową jest 215. Gdyby dom miał więcej pomieszczeń mokrych, różnica byłaby większa. Gdyby miał wysoki salon i jedną łazienkę, wygrałaby kubatura.

Trzecim sprawdzeniem jest liczba domowników. Na osobę przyjmuje się od 20 do 30 m³/h świeżego powietrza, co przy czterech osobach daje od 80 do 120 m³/h. Ta wartość rzadko wygrywa w domach jednorodzinnych, ale bywa rozstrzygająca w mieszkaniach i w sypialniach, w których śpią dwie osoby przy zamkniętych drzwiach.

Osobnym sprawdzianem jest bilans wilgoci. Sama woda wytwarzana przez czteroosobową rodzinę wymaga około 78 m³/h pracy ciągłej, co policzyliśmy w osobnym tekście. Jeżeli wynik doboru wypada poniżej tej wartości, coś jest policzone źle.

Nawiew musi się równać wywiewowi

Suma strumieni nawiewanych do pokoi musi odpowiadać sumie wywiewanych z kuchni, łazienek i pomieszczeń pomocniczych. Niezbilansowana instalacja tworzy w budynku nadciśnienie albo podciśnienie, obniża rzeczywistą sprawność odzysku i przy podciśnieniu potrafi zaburzyć ciąg w kominie. Powietrze przechodzi między strefami przez podcięcia drzwi lub kratki przepływowe, więc te przejścia też trzeba przewidzieć, a nie założyć.

Wydajność katalogowa a wydajność w Twoim domu

Liczba z nagłówka karty katalogowej, na przykład 400 m³/h, to wydajność maksymalna przy zerowym oporze, czyli przy urządzeniu bez podłączonej instalacji. W rzeczywistym budynku przewody, kolana, tłumiki, filtry i anemostaty stawiają opór, a wraz z nim wydajność spada. Jednostka podawana jako 400 m³/h potrafi przy sprężu 150 Pa dawać 250 m³/h i to jest liczba, którą porównuje się z wynikiem doboru. Szerzej opisaliśmy to w poradniku jak wybrać rekuperator.

Ile zapasu i dlaczego zbyt duży też szkodzi

Dobrze dobrana jednostka realizuje strumień projektowy w okolicach 50 do 70 procent swojego zakresu. Pracuje wtedy na niskich obrotach, czyli ciszej i z niższym poborem mocy, a w rezerwie zostaje bieg podwyższony na czas gotowania, prania czy większej liczby gości.

Dobrana zbyt ciasno pracuje stale na maksimum: głośno, drożej w eksploatacji i bez rezerwy. Dobrana z nadmiarem oznacza wyższy koszt zakupu, większe przekroje kanałów i pracę w dolnym zakresie regulacji, gdzie część urządzeń traci stabilność przepływu. Zapas rzędu 30 do 50 procent nad wartością projektową jest rozsądny, dwukrotny już nie.

Co z tego wynika dla instalacji

Wynik doboru przekłada się bezpośrednio na średnice. Przy prędkości 3 do 4 m/s przewód Ø125 przenosi od 130 do 180 m³/h, Ø160 od 220 do 290 m³/h, a pojedynczy przewód Ø75 w instalacji rozdzielaczowej od 25 do 30 m³/h. Dom wymagający 215 m³/h potrzebuje więc przewodów głównych Ø160 i około ośmiu wyjść Ø75 po stronie wywiewu.

Materiał do takiej instalacji znajdziesz w kategoriach kanały i rury wentylacyjne oraz anemostaty, a same jednostki w kategorii rekuperatory. Dobór do konkretnego budynku wykonujemy w ramach bezpłatnej wyceny rekuperatora.