Instalacja czerpni powietrza: zasady według najnowszych przepisów
Czy wiesz, jak prawidłowo zainstalować czerpnię powietrza?
Czerpnia ma jedno zadanie: pobierać możliwie czyste powietrze i oddawać je instalacji bez zbędnego oporu. Odległości, które to porządkują, znajdziesz w § 152 Warunków Technicznych (rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225 z późniejszymi zmianami).
Zanim przejdziemy do metrów, jedno zastrzeżenie, bo z niego bierze się większość problemów na budowie: przepis podaje minimum, a nie przepis na dobry montaż. Czerpnia spełniająca wszystkie odległości nadal może zasysać powietrze z własnej wyrzutni przy niekorzystnym wietrze, łapać zapach z grilla sąsiada, zarastać liśćmi albo dokładać oporów, których wentylator nie przewidział. Metry są punktem wyjścia, nie metą.
Poza samymi metrami, na to co realnie dostaje się do domu wpływa też kilka innych czynników:
Czerpnia powietrza: co reguluje przepis
1. Ochrona przed warunkami atmosferycznymi i lokalizacja czerpni:
Zgodnie z przepisami, czerpnie powietrza muszą być zabezpieczone przed działaniem opadów atmosferycznych i wiatru. Instalacja powinna także umożliwiać pobieranie najczystszego i, w okresie letnim, możliwie najchłodniejszego powietrza. Dlatego przy równych szansach lepiej wypada strona północna: powietrze przy tej elewacji jest latem chłodniejsze, bo słońce ogrzewa ją najkrócej. Wschodnia i zachodnia są kolejne w kolejce, a południowa najgorsza pod względem temperatury.
Co potrafi zrobić z instalacją filtr albo siatka założona na czerpni:
To jednak nie jest zasada nadrzędna i nie warto się jej trzymać wbrew reszcie. Czystość powietrza, odległość od wyrzutni, od śmietnika, od wywiewki kanalizacyjnej, od wjazdu do garażu i od komina liczy się bardziej niż kilka stopni różnicy latem. Czerpnia po stronie wschodniej, w czystym miejscu i z krótką trasą przewodu, będzie lepsza niż północna wciśnięta obok wyrzutni albo nad pojemnikami na odpady. To wymaga strategicznego umiejscowienia czerpni, z dala od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń i w miejscach, gdzie powietrze jest najczystsze.
Ochronę przed opadami atmosferycznymi i wiatrem zapewniają już na etapie projektowania producenci, instalując odpowiednie elementy zabezpieczające takie jak daszki, okapniki czy osłony.
2. Lokalizacja czerpni względem innych instalacji:
Nie wolno umieszczać czerpni powietrza w pobliżu wyrzutni wentylacyjnych ani w miejscach, gdzie może dochodzić do napływu zanieczyszczonego powietrza, na przykład z rozpyloną wodą pochodzącą z chłodni kominowej. Takie rozmieszczenie czerpni skutkuje wciąganiem zanieczyszczonego powietrza z powrotem do systemu. Prowadzi to do obniżenia jakości powietrza wewnętrznego i bardziej obciąża filtry. Zastanów się, czy warto oszczędzać na instalacji kosztem przyszłych wydatków na serwisowanie i wymianę filtrów, które będą się zużywać szybciej z powodu pracy w gorszych warunkach.
3. Jakie są wymagane odległości przy instalacji czerpni powietrza?
Przy planowaniu instalacji czerpni powietrza kluczowe jest ustalenie jej położenia względem potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. Tu trzeba uważać na zakres, bo ten fragment przepisu nie dotyczy każdej czerpni. Chodzi o czerpnie sytuowane na poziomie terenu albo na ścianie dwóch najniższych kondygnacji nadziemnych. Takie czerpnie mają się znajdować co najmniej 8 m w rzucie poziomym od ulic, parkingów powyżej 20 stanowisk postojowych, miejsc gromadzenia odpadów stałych, wywiewek kanalizacyjnych i innych źródeł zanieczyszczenia powietrza.
Drugi warunek dotyczy wysokości: dolna krawędź otworu wlotowego ma być co najmniej 2 m nad poziomem terenu. To nie jest „kratka gdzieś na wysokości dwóch metrów”, tylko konkretnie dolna krawędź otworu, którym instalacja zasysa powietrze. Przy gruncie zbiera się kurz, spaliny i wilgoć, więc ta wysokość ma sens także wtedy, gdy nikt tego nie sprawdza.
Sformułowanie „w rzucie poziomym” też nie jest ozdobnikiem. Mierzy się odległość na mapie, patrząc z góry, a nie po skosie od czerpni do śmietnika.
4. Lokalizacja czerpni dachowych:
Instalacja czerpni powietrza na dachu wymaga szczególnej uwagi na jej umiejscowienie względem innych elementów dachowych, aby zapewnić efektywność i higienę systemu wentylacyjnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, czerpnie umieszczone na dachu powinny posiadać dolną krawędź otworu wlotowego usytuowaną co najmniej 0,4 metra nad poziomem dachu. Dodatkowo, należy zachować odległość co najmniej 6 metrów od wywiewek kanalizacyjnych, aby uniknąć ryzyka zassania zanieczyszczonych oparów do systemu.
5. Czerpnia a wyrzutnia dachowa
Przy projektowaniu systemu wentylacyjnego na dachu budynku kluczowe jest odpowiednie rozmieszczenie czerpni i wyrzutni powietrza, aby unikać ryzyka negatywnych interakcji między pobieranym a wywiewanym powietrzem. Czerpnie i wyrzutnie powinny być usytuowane w bezpiecznej odległości od siebie, aby zapewnić efektywne i higieniczne działanie systemu. Standardowo, odległość między czerpnią a wyrzutnią powinna wynosić co najmniej 10 metrów przy wyrzucie poziomym i 6 metrów przy wyrzucie pionowym, przy czym wyrzutnia powinna znajdować się co najmniej 1 metr powyżej czerpni, aby zapobiec zasysaniu zanieczyszczonego powietrza z powrotem do systemu.
Jednakże, w przypadku zastosowania specjalnie zaprojektowanych, zblokowanych urządzeń wentylacyjnych, które skutecznie oddzielają strumienie powietrza świeżego od wywiewanego, możliwe jest zmniejszenie tych odległości. Należy jednak pamiętać, że takie rozwiązanie nie znajduje zastosowania, gdy usuwane powietrze zawiera zanieczyszczenia mogące negatywnie wpłynąć na zdrowie, jak uciążliwe zapachy czy substancje palne. W takich przypadkach należy zachować większe odległości, zgodnie z podstawowymi wytycznymi, aby maksymalnie zminimalizować ryzyko kontaminacji środowiska wewnętrznego.
Najczęstsze błędy przy montażu czerpni
Problemy rzadko biorą się z braku metrów. Zwykle biorą się z tego, że ktoś sprawdził tylko metry:
- Czerpnia tuż pod wyrzutnią. Klasyk z poddasza, bo „tak pasowało z rurami”. Ciepłe zużyte powietrze unosi się i wraca prosto do czerpni, a instalacja zaczyna krążyć w kółko zamiast wymieniać powietrze.
- Wlot przy źródle zapachu. Wjazd do garażu, śmietnik, wywiewka kanalizacyjna, miejsce na grilla, komin sąsiada. Filtr tego nie naprawi, bo zapach przechodzi przez wkład.
- Za mały przekrój wolny. Element z gęstą siatką albo wąskimi żaluzjami podnosi opór, przesuwa punkt pracy centrali i dokłada hałasu. Liczy się przekrój wolny, a nie średnica obudowy.
- Brak dostępu. Siatka łapie liście, owady i puch topolowy, a jeżeli nie da się do niej dojść, nikt jej nie wyczyści.
- Nieizolowany przewód czerpny przez strefę zimną. Do centrali idzie mroźne powietrze, więc na zewnętrznej powierzchni przewodu w ogrzewanym pomieszczeniu wykrapla się woda. Jak to zrobić poprawnie, opisaliśmy przy izolacji kanałów.
- Wlot narażony na śnieg i deszcz. Zasypana czerpnia dławi całą instalację, a użytkownik czyta to jako awarię centrali.
- Strefa zagrożenia wybuchem. Czerpni i wyrzutni na dachu nie sytuuje się w takich strefach, a przy domu trzeba pamiętać o skrzynce gazowej i reduktorze.
Miejsce czerpni i wyrzutni ustala się na rysunku instalacji, razem z trasą przewodów, a nie na budowie po zamontowaniu centrali. Co powinien zawierać taki rysunek, opisaliśmy na stronie o projekcie rekuperacji. Jeżeli dom już stoi i nie wiadomo, gdzie te elementy zmieścić, ocenia się to podczas wizji lokalnej.
Zasady dla drugiej strony układu, czyli dla wyrzutni, zebraliśmy osobno w tekście o lokalizacji wyrzutni powietrza. Same elementy znajdziesz w kategorii czerpnie i wyrzutnie.
Źródła:
Po przeczytaniu artykułu z pewnością już wiesz, jak zgodnie ze sztuką zainstalować czerpnię powietrza. W następnym wpisie dowiecie się natomiast jak zainstalować wyrzutnię.
Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem rozporządzenia, dostępnym na stronie internetowej Sejmu pod adresem: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20020750690, gdzie znajdziesz aktualne i szczegółowe informacje na temat wszystkich wymagań związanych z budową domu, wentylacji i rekuperacji.
Czytaj dalej
Czerpnia i wyrzutnia to para, którą projektuje się razem.
Planujesz instalację albo chcesz sprawdzić istniejącą? Zacznij od bezpłatnej wyceny rekuperacji, a przy budynku istniejącym od wizji lokalnej.
Odległości to jedna strona zagadnienia, druga to ilość powietrza, jaka musi przez czerpnię przejść. Wyliczysz ją w kalkulatorze minimum higienicznego, zgodnym z warunkami technicznymi.
Najczęstsze pytania
Na jakiej wysokości montuje się czerpnię ścienną?
Czerpnię odsuwa się od poziomu terenu na tyle, żeby nie zasysała kurzu, spalin i śniegu. Przy montażu zbyt nisko zimą zdarza się zasypanie wlotu, a przez cały rok jednostka pracuje na powietrzu gorszym niż to kilkadziesiąt centymetrów wyżej.
Czy czerpnia może być od strony ulicy?
Technicznie tak, ale to zła strona świata dla jakości powietrza. Czerpnię umieszcza się z dala od źródeł zanieczyszczeń: jezdni, miejsca postoju samochodu, wylotu kotła sąsiada, śmietnika i kompostownika, bo filtr zatrzyma pyły, ale nie zatrzyma spalin ani zapachów.
Jaka odległość między czerpnią a wyrzutnią?
Przepisy podają minimum, natomiast decyduje wzajemne ustawienie i kierunek wiatru. Jeżeli warunki nie pozwalają zachować bezpiecznego dystansu, właściwym rozwiązaniem jest zblokowana czerpnio-wyrzutnia, zaprojektowana tak, żeby strumienie się nie mieszały. Konkretne wartości z rozporządzenia, osobno dla dachu i osobno dla ściany, zebrałem w tabeli: wymagane odległości czerpni i wyrzutni.
Czy czerpnię trzeba czyścić?
Tak, i to częściej niż się zakłada. Siatka zatrzymuje liście, owady i pyłki, a zarośnięta czerpnia dławi przepływ, przez co jednostka pracuje głośniej i z mniejszą wydajnością przy tej samej nastawie. To jedna z pierwszych rzeczy do sprawdzenia, gdy wentylacja zaczyna słabnąć.
Czy kanał czerpni trzeba izolować?
Tak. Prowadzi powietrze o temperaturze zewnętrznej, więc bez izolacji przeciwkondensacyjnej na jego powierzchni w ogrzewanym pomieszczeniu wykrapla się woda. Skutkiem są zacieki i zawilgocenie konstrukcji wokół kanału.
Szukasz czegoś konkretnego?
