Kalkulator wentylacji: minimum higieniczne dla domu
Minimum higieniczne to najmniejszy strumień powietrza, jaki musi przejść przez dom, żeby wentylacja spełniała wymagania przepisów. Nie liczy się go z metrów kwadratowych ani z kubatury. Liczy się go z tego, ile powietrza trzeba usunąć z pomieszczeń, w których powstaje wilgoć i zapachy.
Kalkulator minimum higienicznego
Przepisy określają, ile powietrza trzeba usunąć z pomieszczeń brudnych. Nawiew wynika z bilansu i z liczby domowników. Dlatego liczymy wyciągi, a nie metry kwadratowe.
Skąd biorą się te liczby
Podstawą jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Obowiązujący tekst jednolity ogłoszono obwieszczeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1225), a późniejsze zmiany wprowadziły Dz.U. 2023 poz. 2442 oraz Dz.U. 2024 poz. 474 i poz. 726, przy czym ostatnia z nich obowiązuje od 15 sierpnia 2024 r.
Kluczowy jest paragraf 149 ustęp 1 tego rozporządzenia:
Strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym.
W tym jednym zdaniu zawarta jest cała logika kalkulatora. Nawiew ma wynikać z wywiewu, a dolną granicą jest 20 m3/h na osobę. Rozporządzenie nie podaje wartości dla poszczególnych pomieszczeń, tylko odsyła do Polskiej Normy. Tą normą jest PN-83/B-03430 wraz ze zmianą Az3:2000, uchwaloną 8 lutego 2000 r.
Norma określa strumienie powietrza usuwanego, które niezależnie od rodzaju wentylacji powinny wynosić co najmniej: 70 m3/h dla kuchni z oknem zewnętrznym wyposażonej w kuchnię gazową lub węglową, 30 m3/h dla kuchni z oknem i kuchnią elektryczną w mieszkaniu do trzech osób oraz 50 m3/h w mieszkaniu dla większej liczby osób, 50 m3/h dla kuchni bez okna zewnętrznego z kuchnią elektryczną, 50 m3/h dla łazienki z ustępem lub bez, 30 m3/h dla oddzielnego ustępu i 15 m3/h dla pomocniczego pomieszczenia bezokiennego. Kuchnia bez okna zewnętrznego wyposażona w kuchnię gazową musi mieć mechaniczną wentylację wywiewną o strumieniu 70 m3/h.
Zastrzeżenie: sama norma jest dokumentem płatnym, wydawanym przez Polski Komitet Normalizacyjny. Powyższe wartości pochodzą z powszechnie publikowanych omówień normy i są ze sobą zgodne, ale pełnego brzmienia dokumentu źródłowego nie weryfikowaliśmy. Przy projekcie budowlanym należy sięgnąć po oryginał.
Dlaczego liczymy wyciągi, a nie metry kwadratowe
Najczęstsze pytanie inwestora brzmi, jaki rekuperator do domu o określonej powierzchni. To pytanie nie ma odpowiedzi, bo metr kwadratowy nie mówi nic o tym, ile wilgoci powstaje w budynku. Dwa domy o tej samej powierzchni, jeden z dwiema łazienkami i pralnią, drugi z jedną łazienką, mają zupełnie inne wymagania.
Przepisy podchodzą do tego od strony źródła problemu. Wilgoć, zapachy i produkty spalania powstają w kuchni, łazience, ustępie i pomieszczeniach bez okna. To stamtąd trzeba usunąć powietrze i to suma tych strumieni wyznacza wielkość całego systemu. Powierzchnia budynku nie występuje w tym rachunku ani razu.
Bilans, czyli nawiew równy wywiewowi
Ile powietrza usuniemy, tyle musi wejść. Wywiew prowadzi się z pomieszczeń brudnych, nawiew do pomieszczeń czystych, czyli do pokoi i sypialni. Powietrze przechodzi między nimi przez szczeliny pod drzwiami albo przez kratki przelotowe.
Kontrola na domowników z paragrafu 149 działa jako zabezpieczenie w drugą stronę. Jeśli 20 m3/h na osobę daje więcej niż suma wyciągów, to wyciągi trzeba podnieść ponad wartości minimalne, żeby bilans się domknął. W typowym domu jednorodzinnym wygrywają wyciągi, ale w domu z dużą liczbą pokoi i jedną łazienką sytuacja bywa odwrotna.
Dwie zasady, których żaden kalkulator nie policzy
W jednym pomieszczeniu nie umieszcza się jednocześnie nawiewu i wyciągu. Powietrze wpuszczone i natychmiast zassane z tego samego miejsca nie obsłużyło budynku, tylko zrobiło pętlę pod sufitem. Jeśli zależy Ci na ciszy między pokojem a resztą domu, stosuje się akustyczną uszczelkę samoopadającą przystosowaną do wentylacji, która przepuszcza powietrze i tłumi dźwięk.
Korytarz nie dostaje ani nawiewu, ani wyciągu. Jest drogą przepływu, a nie pomieszczeniem obsługiwanym. Anemostat w korytarzu to zejście z rekuperacji, gdzie małą ilością powietrza robi się dużo, na poziom zwykłej wentylacji, gdzie przetacza się duże ilości bez kontroli, gdzie trafiają.
Minimum higieniczne to nie to samo co dobór rekuperatora
Wynik kalkulatora mówi, ile powietrza musi przejść przez dom. Nie mówi, jaką jednostkę kupić. Rekuperator dobiera się z zapasem, ponieważ producent podaje wydajność katalogową przy określonym sprężu, a rzeczywista instalacja stawia opór wynikający z długości przewodów, liczby kolan i średnic. Jednostka musi dać wymagany strumień przy sprężu roboczym instalacji, a nie na stole w laboratorium.
Do tego dochodzi rezerwa na tryb intensywny, bo przy gotowaniu i kąpieli chwilowo potrzeba więcej powietrza niż wynosi minimum. Dlatego dobór jednostki wymaga wiedzy o geometrii instalacji, a nie tylko o liczbie pomieszczeń.
Jeśli chcesz przejść od liczby do konkretnego rozwiązania, zamów bezpłatną wycenę rekuperacji, w której liczymy cały system, albo wycenę samej jednostki, jeśli instalacja już istnieje. Jeżeli planujesz montaż samodzielnie, tego samego liczenia uczymy krok po kroku w kursie montażu rekuperacji.
Materiały potrzebne do rozprowadzenia policzonego strumienia znajdziesz w naszym sklepie: anemostaty nawiewne i wywiewne, czerpnie i wyrzutnie oraz rekuperatory.
Powiązane artykuły w bazie wiedzy
- Dobór rekuperatora: ile m3/h naprawdę potrzeba, czyli co zrobić z wynikiem tego kalkulatora przy wyborze jednostki
- Jak wybrać rekuperator: kryteria, które naprawdę decydują, komplet kryteriów doboru w jednym miejscu
- Instalacja czerpni powietrza: zasady według przepisów, wymagane odległości i lokalizacja
- Anemostat nawiewny: jak to działa oraz anemostat wyciągowy, czyli czym rozprowadza się policzony strumień
Szukasz czegoś konkretnego?
