Okap a rekuperacja: Jak pogodzić te dwa systemy?

Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom wentylacyjnym, takim jak rekuperacja, możemy cieszyć się czystym i zdrowym powietrzem w całym domu. Jednak w kuchni, gdzie często używamy okapu, mogą pojawić się pewne komplikacje. Czy okap można podłączyć do rekuperacji? Jakie są zalecenia? Przyjrzyjmy się bliżej tej kwestii.

Okap da się pogodzić z rekuperacją na dwa sposoby. Może pracować jako pochłaniacz i oddawać przefiltrowane powietrze z powrotem do kuchni albo może współpracować z centralą wentylacyjną, jeżeli producent przewidział taką funkcję. Problemem nie jest samo sąsiedztwo obu urządzeń, tylko niezależny wyrzut kilkuset metrów sześciennych powietrza na godzinę, którego nikt nie kompensuje nawiewem.

Dlaczego okap z niezależnym wyrzutem zakłóca pracę rekuperacji?

Okap a rekuperacja to temat, który budzi wiele pytań. Okap kuchenny jest niezbędnym elementem wyposażenia, który usuwa z kuchni opary, tłuszcz i inne zanieczyszczenia powstające podczas gotowania. Z kolei rekuperacja ma na celu utrzymanie zdrowego obiegu powietrza w całym domu, jednocześnie odzyskując ciepło z wywiewanego powietrza. Problem nie pojawia się wtedy, gdy okap współpracuje z rekuperacją, tylko wtedy, gdy pracuje obok niej i wyrzuca na zewnątrz kilkaset metrów sześciennych powietrza na godzinę, którego instalacja w żaden sposób nie uzupełnia.

Trzy różne rozwiązania, które warto rozdzielić

W domu z rekuperacją spotyka się trzy różne rozwiązania. Pierwsze to pochłaniacz, który filtruje powietrze znad płyty i oddaje je z powrotem do kuchni. Drugie to okap współpracujący z centralą wentylacyjną: część central ma dedykowane przyłącze okapowe, inne mają wejście sygnału, po którym zmieniają tryb pracy na czas gotowania. Trzecie to zwykły okap z własnym wentylatorem, który wyrzuca powietrze bezpośrednio na zewnątrz i nie komunikuje się z rekuperacją w żaden sposób. W wariancie drugim powietrze znad płyty omija wymiennik, więc nie ma mowy o zatłuszczeniu odzysku.

Problematyczne jest to trzecie. Okap potrafi wyrzucić z budynku kilkaset metrów sześciennych powietrza na godzinę, a w szczelnym domu robi to kosztem podciśnienia, bo dokładnie tyle samo powietrza musi skądś napłynąć.

Współpraca z centralą to jednak nie to samo co wpięcie rury od okapu w pierwszy wolny kanał wywiewny instalacji. Powietrze znad płyty niesie tłuszcz, parę i intensywne zapachy, a to nie jest to samo co zwykły wywiew z kuchni przez anemostat. We wspólnych kanałach tłuszcz osadza się w przewodach, na wkładach filtrów i na wymienniku, a strumień okapu jest wielokrotnie większy od projektowego wywiewu kuchennego. Okap podłącza się do centrali wyłącznie tam, gdzie producent przewidział przyłącze albo sterowanie, i na warunkach z jego dokumentacji.

Brak kompensacji i ciąg wsteczny: gdzie naprawdę powstaje problem

Kiedy okap kuchenny działa w trybie wyciągu, może generować silne podciśnienie w pomieszczeniu. Ciąg wsteczny to zjawisko, które polega na tym, że powietrze, które powinno być usuwane z domu przez kanały wentylacyjne, jest zasysane z powrotem do środka. W przypadku domów z rekuperacją, takie działanie może zakłócić sprawność systemu, a nawet prowadzić do cofania się zanieczyszczeń z kanałów wentylacyjnych.
Ile to kosztuje w praktyce, rozpisaliśmy na stronie cena rekuperacji z montażem.

Jeżeli okap wyrzuca powietrze na zewnątrz, dokładnie tyle samo musi do budynku napłynąć. Można to zrobić prymitywnie, otwierając okno w kuchni, i tak działa większość instalacji. Lepiej, gdy okap współpracuje z centralą: jednostka przystosowana do takiej pracy zmienia na ten czas strumienie i ogranicza podciśnienie. Bez jednego albo drugiego powietrze wciska się przez nieszczelności, a przy kominku lub kotle z otwartą komorą spalania potrafi cofnąć się kominem.

Fachowo nazywa się to powietrzem kompensacyjnym: budynek musi dostać tyle powietrza, ile okap z niego wyrzuca. Otwarte okno jest najprostszym sposobem, ale doraźnym. W rozwiązaniu docelowym przewiduje się kontrolowany dopływ na czas pracy okapu, na przykład nawiewnik albo przepustnicę sterowaną razem z okapem, a nie stałe rozszczelnienie domu, które przez resztę roku pracuje przeciwko rekuperacji. Jak liczy się strumienie po obu stronach, rozpisaliśmy w tekście o bilansie powietrza.

Okap i wentylacja grawitacyjna – co trzeba wiedzieć?

W domach, gdzie nie ma rekuperacji, a jedynie wentylacja grawitacyjna, sytuacja wygląda nieco inaczej. Okap i wentylacja w jednym kominie mogą powodować problemy, zwłaszcza jeśli okap pracuje w trybie wyciągu. W takim przypadku powietrze jest usuwane z kuchni, ale nie ma możliwości dostarczenia odpowiedniej ilości świeżego powietrza z zewnątrz. To może prowadzić do powstawania podciśnienia i ciągu wstecznego, podobnie jak w systemach z rekuperacją.

Zatkana wentylacja – problem nie tylko podczas pracy okapu

Należy także zwrócić uwagę na to, że okap kuchenny może zakłócać wentylację nawet wtedy, gdy nie jest w użyciu. Jeśli okap kominowy jest podłączony bezpośrednio do kanału wentylacyjnego, może blokować przepływ powietrza, co prowadzi do problemów z wymianą powietrza w całym domu. Aby uniknąć tego problemu, warto zastosować odpowiednie rozwiązania, takie jak podłączenie okapu do oddzielnego kanału lub zastosowanie kratek wentylacyjnych z dodatkowymi otworami.

Uwaga: Jeśli w kuchni znajduje się tylko jeden kanał wentylacyjny, można podłączyć okap tak, aby pozostawić otwór umożliwiający swobodny wywiew. Istnieją specjalne kratki wentylacyjne, które mają dwa otwory: jeden do podłączenia wyciągu i drugi, który zapewnia wentylację, gdy okap jest wyłączony.

Dwa dobre rozwiązania: pochłaniacz albo okap współpracujący z centralą

Jeśli zastanawiasz się, jak zainstalować okap w kuchni z rekuperacją, warto rozważyć okap z pochłaniaczem. Tego typu okap nie odprowadza powietrza na zewnątrz, lecz oczyszcza je przy użyciu filtrów węglowych i zwraca do pomieszczenia. Jest to rozwiązanie, które nie wpływa na działanie rekuperacji ani wentylacji grawitacyjnej. Należy jednak pamiętać o regularnej wymianie filtrów, aby utrzymać skuteczność okapu.

Drugim rozwiązaniem jest okap przystosowany do pracy z centralą wentylacyjną. U jednych producentów odbywa się to przez dedykowane przyłącze okapowe, u innych przez sygnał sterujący, który przełącza centralę na czas gotowania. W takiej centrali powietrze z okapu omija wymiennik i idzie własną drogą do wyrzutni, więc tłuszcz i para nie osadzają się na wymienniku ani na wkładach filtrów. Warunek jest jeden: centrala musi być do tego przystosowana konstrukcyjnie i programowo, a dopuszczalny strumień, średnicę i sposób prowadzenia kanału określa jej dokumentacja. Do dowolnej jednostki nie da się tego dorobić.

Jak dobrać odpowiednie rury wentylacyjne do okapu?

Poniższe zasady dotyczą okapu z własnym kanałem wyciągowym. Jeżeli okap ma pracować z centralą przez dedykowane przyłącze, średnicę, trasę i dopuszczalny strumień dobiera się według dokumentacji tej centrali, a nie według ogólnych zaleceń dla okapów.

Prawidłowe podłączenie okapu do wentylacji decyduje o jego skuteczności. Okap i wentylacja powinny być zaprojektowane tak, aby minimalizować straty powietrza i hałas. Wybierając rury wentylacyjne, najlepiej postawić na te o gładkiej strukturze wewnętrznej, bo to one zapewniają najlepszy przepływ. Poza gładkością liczą się jeszcze trzy rzeczy: średnica zgodna z króćcem okapu i instrukcją producenta, możliwie krótka i prosta trasa oraz klapa zwrotna, która zamyka kanał, gdy okap nie pracuje.

Jedna uwaga, bo to częsty błąd: przewodów używanych do rozprowadzenia rekuperacji po pokojach nie dobiera się do okapu. Okap pracuje krótko, ale bardzo dużym strumieniem, i w małym przekroju powietrze rozpędza się do wartości, przy których słychać wyłącznie instalację:

Strumień	Przez Ø75	Przez Ø50
100 m³/h	6,3 m/s	14,2 m/s
300 m³/h	18,9 m/s	42,4 m/s

Optymalna odległość montażu okapu od kuchenki: to wartości orientacyjne, a w razie rozbieżności decyduje instrukcja producenta okapu i płyty. Aby okap działał skutecznie, należy zadbać o odpowiednią odległość między okapem a kuchenką. Dla okapu przyściennego i wyspowego powinna wynosić 70-75 cm nad kuchenką gazową oraz 60-70 cm nad kuchenką elektryczną. Okap skośny należy zamontować 40-45 cm nad kuchenką, a okap sufitowy aż 150 cm nad powierzchnią płyty.

Kominek i urządzenia z otwartą komorą spalania

To jest przypadek, w którym podciśnienie przestaje być kwestią komfortu, a staje się kwestią bezpieczeństwa. Jeżeli w domu pracuje kominek, kocioł albo piecyk pobierający powietrze do spalania z pomieszczenia, okap w trybie wyciągu może obniżyć ciśnienie na tyle, że odwróci ciąg w kominie i zassie spaliny do wnętrza.

Dlatego w takim budynku układ okapu, powietrza kompensacyjnego i wentylacji sprawdza się przed montażem, a nie po pierwszym uruchomieniu. Bezpieczniejszy kierunek to kominek z zamkniętą komorą spalania i niezależnym doprowadzeniem powietrza z zewnątrz, a przy okapie pochłaniacz zamiast wyciągu.

Co zrobić, aby okap i rekuperacja działały harmonijnie?

Zastanawiasz się, czy okap można podłączyć do wentylacji? W domu z rekuperacją są dwa rozwiązania warte rozważenia. Pierwszym jest pochłaniacz pracujący w recyrkulacji. Drugim jest okap współpracujący z centralą, pod warunkiem że producent przewidział taką pracę. Najgorzej wypada mocny okap wyrzucający powietrze na zewnątrz własnym kanałem, bez kontrolowanego nawiewu kompensacyjnego, bo to on odpowiada za podciśnienie i ryzyko ciągu wstecznego.

Pochłaniacz ma przy tym jedną cechę, o której trzeba wiedzieć: nie wyrzuca niczego na zewnątrz. Nie rozbija bilansu i to jest jego zaleta, ale zatrzymuje tylko tłuszcz i część zapachów na wkładach. Para wodna i ciepło z gotowania zostają w pomieszczeniu i musi je odebrać normalny wywiew kuchenny instalacji rekuperacji, przez anemostat wywiewny nad strefą przygotowywania posiłków. Dlatego pochłaniacz nie zwalnia z zaprojektowania wywiewu w kuchni, tylko go uzupełnia.

A co Ty sądzisz o połączeniu okapu z rekuperacją?

Masz już takie rozwiązanie w swoim domu, a może dopiero planujesz jego instalację? Podziel się swoimi doświadczeniami i przemyśleniami w komentarzach poniżej! 

Eksperci Malmo OZE z chęcią odpowiedzą na Twoje pytania i doradzą, jak najlepiej połączyć oba systemy, aby działały efektywnie i cicho. 

.elementor-element-dd850a1 { display: none !important; }

Zobacz też: Wentylacja garażu i kotłowni, rekuperacja tam, gdzie nie wchodzą kanały.

Najczęstsze pytania

Czy okap można podłączyć do rekuperacji?

Nie do wspólnych kanałów wywiewnych instalacji. Powietrze znad płyty niesie tłuszcz i parę, które osadzają się na wkładach filtrów i na wymienniku. W domu z rekuperacją stosuje się pochłaniacz z filtrem węglowym albo jednostkę z osobnym przyłączem okapowym lub sterowaniem, przewidzianym przez producenta.

Czy w domu z rekuperacją potrzebny jest okap wyciągowy?

Nie zawsze. Rekuperacja usuwa parę i zapachy z całej kuchni, tylko wolniej niż okap nad płytą. Przy intensywnym gotowaniu, zwłaszcza smażeniu, sam wywiew ogólny bywa niewystarczający i zapachy rozchodzą się po domu, zanim zostaną odebrane.

Dlaczego okap wyciągowy powoduje podciśnienie?

Bo usuwa powietrze z budynku, nie dostarczając go w zamian. W szczelnym domu brakujące powietrze musi skądś napłynąć i wciąga je przez nieszczelności, a w najgorszym przypadku przez komin. To zjawisko nazywa się ciągiem wstecznym i jest groźne przy kominku lub kotle z otwartą komorą spalania.

Jaka średnica kanału do okapu w kuchni?

Zależy od wydajności okapu i długości trasy, ale przewężanie wylotu okapu jest najczęstszym błędem. Kanał prowadzi się na jednym przekroju, możliwie krótko i z minimalną liczbą kolan, bo każde załamanie i każde zwężenie zabiera wydajność, której nie odzyska żaden bieg.

Czy pochłaniacz wystarczy zamiast okapu wyciągowego?

W domu z rekuperacją zwykle tak i często jest to rozwiązanie sensowniejsze. Pochłaniacz nie wyrzuca powietrza na zewnątrz, więc nie tworzy podciśnienia i nie psuje bilansu. Wymaga natomiast wymiany filtra węglowego, bo to on odpowiada za zapachy.

Szukasz czegoś konkretnego?

Szukaj w bazie wiedzySzukaj