Rola rekuperacji w zapewnieniu czystego powietrza i zdrowego środowiska w budynkach
Jednym z ważniejszych aspektów rekuperacji jest dostarczanie świeżego powietrza do wnętrza budynku. Taka jest rola wentylacji, którą rekuperacja przecież też jest. Systemy rekuperacyjne są wyposażone w filtry, które odpowiadają za usuwanie zanieczyszczeń, takich jak kurz, pyłki roślin, drobnoustroje i inne alergeny. Dzięki temu, powietrze wentylacyjne jest oczyszczone i dostarczane do pomieszczeń, tworząc zdrowe i czyste środowisko dla mieszkańców.
Wielu producentów lekceważy rolę filtrów montując np. zamiast nich „siatkę na komary”. Jest to rozwiązanie tańsze z perspektywy zakupu urządzenia, jednak takie urządzenia powinny być zawsze montowane w połączeniu z wymiennikiem gruntowym, w którym to dochodzi do oczyszczania powietrza w naturalny sposób. Nie oczyszczanie powietrza(szczególnie w Polsce), przed wtłoczeniem go do budynku zawsze kończy się tym samym, kosztem najwyższym; zdrowiem.
Co realnie zatrzymuje filtr w rekuperatorze
Skuteczność zależy od klasy filtra wg ISO 16890, patrz karta katalogowa. Filtr ogranicza pył i alergeny, nie jest urządzeniem medycznym.
Filtry powietrza
Czyste powietrze w domu przekłada się na zdrowie i jakość snu. Wpływ cząsteczek PM 2,5 (cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra) oraz PM 1,0 (cząstki o średnicy mniejszej niż 1,0 mikrometra) na nasze zdrowie jest szczególnie istotny. Te mikroskopijne cząstki mogą przenikać głęboko do naszych dróg oddechowych i osiedlać się w płucach, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. O tyle, o ile jeszcze jest szansa na pozbycie się większych drobinek, to te małe raczej zostaną już z nami do śmierci. W ten sposób działa m.in. rakotwórczy azbest.
Wpływ jakości powietrza w domu na zdrowie domowników
Długotrwałe przebywanie w zanieczyszczonym powietrzu zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego i krążenia; tak klasyfikuje pył zawieszony Światowa Organizacja Zdrowia. Cząstki PM 2,5 i PM 1,0(kupujcie filtry, które zajmują się także tą frakcją zanieczyszczeń) są uznawane za czynniki ryzyka dla rozwoju i pogorszenia chorób układu oddechowego, takich jak astma, przewlekłe zapalenie oskrzeli, a nawet choroby serca i układu krążenia, ponieważ drobinki PM 1,0, oraz mniejsze mają zdolność do przenikania do naszego układu krwionośnego.
Dodatkowo, zanieczyszczone powietrze może mieć negatywny wpływ na naszą kondycję ogólną, powodując podrażnienia skóry, oczu, gardła i nosa. Mogą występować objawy takie jak uczucie zmęczenia, ból głowy, problemy z koncentracją i pogorszenie jakości snu. Jak często, albo kiedy ostatnio obudziłeś się jak na kacu, mimo tego że nic nie piłeś? Jeśli takie sytuacje nie mają miejsca, to znaczy że żyjesz w „higienie”, albo jesteś bardziej odporny od reszty. Ale nie niezniszczalny. Niektórzy palacze dożywają 80 i nie zabiera ich rak. Ale z nadmiaru zdrowia nikt nie umiera. Dlatego że długotrwałe narażenie na zanieczyszczone powietrze zwiększa ryzyko wystąpienia poważniejszych schorzeń, takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego, udary mózgu, raka płuc oraz wpływać na ogólną długość życia.
Dlatego też, poprawa jakości powietrza wewnątrz budynków ma bezpośrednie przełożenie na zdrowie i dobrej kondycji jego mieszkańców. Systemy rekuperacyjne, dzięki swoim filtrom, skutecznie usuwają cząstki PM 2,5 i PM 1,0, a także inne zanieczyszczenia, zapewniając świeże, oczyszczone powietrze do oddychania.
Normy jakości powietrza: wytyczne WHO a polskie przepisy
Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia z 2021 roku (WHO global air quality guidelines), narażenie na pyły PM2,5 (cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra) nie powinno przekraczać poziomu 5 µg/m3 średnio w skali roku. Jest to rekomendowana wartość mająca na celu ochronę zdrowia ludzi.
W przypadku Polski, krajowe normy dotyczące pyłów PM2,5 ustalają dopuszczalny poziom na poziomie 20 µg/m3 średnio w skali roku. Różnica między rekomendacjami WHO a polskimi normami wynika z różnych czynników, takich jak lokalne uwarunkowania atmosferyczne, geograficzne, czy ekonomiczne. Ale czy z tego powodu jesteśmy mniej narażeni na ich chorobotwórcze działanie, czy po prostu Państwo Polskie musiałoby płacić nieprawdopodobne odszkodowania za uszczerbki na zdrowiu wywołane złym stanem jakości powietrza?
Właściwe monitorowanie i kontrola narażenia na pyły PM2,5 jest istotna dla ochrony zdrowia publicznego. Stosowanie skutecznych systemów rekuperacyjnych, wyposażonych w filtry o wysokiej efektywności, może znacząco przyczynić się do redukcji poziomu cząstek PM2,5 wewnątrz budynków. Jest to ważny krok w kierunku zapewnienia zdrowego środowiska dla mieszkańców i ograniczenia skutków negatywnych narażenia na zanieczyszczone powietrze.
Elektrofiltr: dodatkowy stopień na smog
Tam, gdzie problemem jest smog albo dym z sąsiednich kominów, sam filtr włókninowy może nie wystarczyć. Elektrofiltr jonizuje cząstki i osadza je na płytach zbiorczych, więc zatrzymuje też najdrobniejsze frakcje pyłu, a płyty się myje zamiast wymieniać wkład. Montuje się go na kanale nawiewnym jako osobny stopień, obok zwykłej filtracji w centrali, nie zamiast niej. W sklepie mamy go jako filtr elektro-jonizacyjny Pro-Vent CLEAN R.
Jak to działa w praktyce, pokazaliśmy na dwóch krótkich filmach: sposób na dym sąsiadów oraz czy powietrze w Krakowie można zobaczyć.
Z dwutlenkiem węgla jest inaczej niż z pyłami. WHO nie ustaliła dla CO₂ norm jakości powietrza wewnętrznego, a przy stężeniach spotykanych w budynkach mówi się o niskiej toksyczności. To nie znaczy, że można go ignorować: CO₂ przy tych poziomach nie truje, ale psuje koncentrację i sen, i to szybciej, niż większość osób zakłada.
Ile CO₂ jest w domu i co to naprawdę oznacza
Dwutlenek węgla jest tu najlepszym wskaźnikiem, bo powstaje wyłącznie od nas i widać go na czujniku. Warto jednak uporządkować liczby, bo w internecie krąży przy tym sporo strachu na wyrost.
| Stężenie CO₂ | Gdzie to spotkasz | Co się z tym wiąże |
|---|---|---|
| 350 do 450 ppm | powietrze na zewnątrz | poziom odniesienia, tła |
| 500 do 1000 ppm | pomieszczenie sprawnie wentylowane | 1000 ppm to tak zwana liczba Pettenkofera, klasyczne minimum higieniczne |
| 1000 do 2000 ppm | typowe pomieszczenie z ludźmi i słabą wentylacją | narastające skargi na duszność, gorsza koncentracja |
| 2500 do 3500 ppm | zamknięta sypialnia nad ranem | ból głowy, zmęczenie po przebudzeniu |
| 5000 ppm | wartość odniesienia z przepisów BHP | NDS na stanowisku pracy, czyli 9000 mg/m³, próg bezpieczeństwa a nie komfortu |
Z tego zestawienia wynika rzecz najważniejsza: w domu problemem nie jest zatrucie, tylko komfort i sprawność umysłowa. Skargi zaczynają się już w okolicach 600 do 800 ppm i nasilają powyżej 1000, czyli daleko poniżej jakiegokolwiek progu bezpieczeństwa.
Trzeba przy tym sprostować rzecz, którą powtarza wiele materiałów w sieci, także ten artykuł we wcześniejszej wersji. Stężenia spotykane w domach nie powodują zakwaszenia organizmu. Kwasica oddechowa jest realnym stanem medycznym. Ale wywołują ją albo choroby utrudniające oddychanie, albo stężenia dwutlenku węgla wielokrotnie wyższe od domowych, rzędu kilkudziesięciu tysięcy ppm. W sypialni przy 3000 ppm mówimy o bólu głowy i gorszej koncentracji, a nie o zaburzeniu gospodarki kwasowo-zasadowej. To rozróżnienie ma znaczenie, bo problem jest realny i nie trzeba go wyolbrzymiać.
Wniosek praktyczny jest zresztą ten sam: dwutlenku węgla nie da się odfiltrować ani niczym pochłonąć w warunkach domowych. Można go tylko rozcieńczyć świeżym powietrzem, a to jest zadanie wentylacji, nie oczyszczacza. Jak ustawić czujnik i dlaczego próg liczy się jako przyrost ponad poziom zewnętrzny, opisaliśmy w tekście o sterowaniu rekuperacją.
W skrócie
- Czyste powietrze zaczyna się od kontrolowanej wymiany, a filtracja jest drugim krokiem.
- Filtr o wyższej klasie zwiększa opór instalacji, więc trzeba go uwzględnić przy doborze.
- Bez wymiany powietrza sam filtr niczego nie rozwiąże.
Czytaj dalej
Czyste powietrze zaczyna się od kontrolowanej wymiany, a filtracja jest drugim krokiem.
Planujesz instalację albo chcesz sprawdzić istniejącą? Zacznij od bezpłatnej wyceny rekuperacji, a przy budynku istniejącym od wizji lokalnej.
Szukasz czegoś konkretnego?
